Бақайдгирӣ все шаблоны для dle на сайте newtemplates.ru скачать
 
  • 18:08 – АЛОҚАМАНДИИ НОГУСАСТАНИИ ИСТИҚЛОЛИЯТИ ДАВЛАТӢ БО ФАЪОЛИЯТИ ҲХДТ 
  • 16:36 – ПЕШВОИ МИЛЛАТ Истиқлолияти иқтисодиро фароҳам оварданд 
  • 16:29 – ПАЁМИ ШОДБОШИИ ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН, ПЕШВОИ МИЛЛАТ МУҲТАРАМ ЭМОМАЛӢ РАҲМОН БА МУНОСИБАТИ 31-СОЛАГИИ ИСТИҚЛОЛИ ДАВЛАТӢ 
  • 16:29 – ПАЁМИ ШОДБОШИИ ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН, ПЕШВОИ МИЛЛАТ МУҲТАРАМ ЭМОМАЛӢ РАҲМОН БА МУНОСИБАТИ 31-СОЛАГИИ ИСТИҚЛОЛИ ДАВЛАТӢ 

МУОШИРАТИ БАЙНИФАРҲАНГӢ ВА АҲАМИЯТИ ОН ДАР ҶОМЕАИ МУОСИР

МУОШИРАТИ БАЙНИФАРҲАНГӢ ВА АҲАМИЯТИ ОН ДАР ҶОМЕАИ МУОСИРРобитаи байнифарҳангӣ дар соҳаҳои гуногуни ҳаёти инсон мушоҳида карда мешаванд, ба мисоли - саёҳӣ, варзиш, ҳамкориҳои ҳарбӣ, робитаҳои шахсӣ ва ғайра. Илова бар ин, таѓйироти иљтимої, сиёсї ва иќтисодї дар миќёси љањонї боиси, муњољират, омехташавї ва бархурди фарҳангҳо гардид. Дар натиљаи ин равандњо шумораи бештари одамон аз монеањои фарњангї, ки пештар онњоро аз њам људо мекарданд, раҳо гаштанд ва барои робитаҳои васеъи фарҳангӣ дар миқёси ҷаҳони замина гузоштаанд.
Дар ҳолатҳои гуногун шаклу намудҳои гуногуни муошират, алоқа ва технологияҳои мувофиқ истифода мешаванд. Яъне, мо метавонем муоширати шифоҳӣ ва ғайривербалӣ, шифоҳӣ ва хаттӣ, чопӣ ва электронӣ фарқ кунем. Онҳоро метавон дар ҷанбаҳои фазоӣ ва вақтӣ, дар заминаи фарҳангии маҳаллӣ (фарҳанги этникӣ) ва глобалӣ (муносибати байналмилалӣ, байнифарҳангӣ) баррасӣ кард. Аммо новобаста аз он ки мо дар бораи кадом шакли муошират сухан меронем, воҳидҳои хоси ин раванд вуҷуд доранд, ки мавҷудияти онҳо имкон медиҳад, ки дар бораи муошират сӯҳбат кунем. Ин ба чунин мафҳумҳо, аз қабили иттилоот (паём ё матн), фаҳмиш (ҳам оқилона ва ҳам эҳсосӣ), ки ҳадафи муошират аст ва технологияе, ки ба шумо имкон медиҳад, ки ин маълумотро аз нуқтаи назари фаҳмиш самаранок интиқол диҳед.[3.27]
Мафҳуми «муоширати байнифарҳангӣ» (ё «ҳамкории байнифарҳангӣ») аз ҷониби Г.Трейгер ва Э.Холл дар асари «Фарҳанг ва коммуникатсия»(1954), ба муомилоти илмӣ ворид карда шудааст. Муоширатро дар он ҳамчун ҳадафи идеалӣ муайян кардаанд, ки шахс бояд ба он талош варзад, ки ба ҷаҳони атроф то ҳадди имкон беҳтарин ва самараноктарин муносибатро роҳандозӣ намояд ва мутобиқ шавад.[1.154] Аз инчониб мухаккикон дар инкишофи назариявии ин ходиса муваффакиятхои калон ба даст оварда, аз чумла, хислатхои онро муайян намуданд. Муоширати байнифарҳангӣ дар ҳолате ба вуҷуд меояд, ки ирсолкунанда ва қабулкунандаи паём ба фарҳангҳои гуногун тааллуқ дошта бошанд, агар иштирокчиёни муошират аз фарқиятҳои фарҳангии ҳамдигар огоҳ бошанд.[2.76]
Ҳар як иштирокчии робитаи фарҳангӣ маҷмӯи равторҳои хоси худро дорад, ки онҳоро истифода мебарад, то паёмҳои ирсолшуда ва қабулшуда рамзгузорӣ ва рамзкушоӣ карда шаванд. Ба раванди тафсир инчунин синну сол, ҷинс, касб, вазъи иҷтимоии муошираткунандагон, таҳаммулпазирии онҳо, корхона ва таҷрибаи шахсӣ таъсир мерасонад.
Муошират воқеан байнифарҳангӣ аст, агар он дар байни намояндагони фарҳангҳои гуногун рух диҳад ва тафовут байни ин фарҳангҳо боиси ҳама гуна мушкилот дар муошират мегардад. Ин мушкилот бо тафовути интизориҳо ва таассубҳои хоси ҳар як шахс алоқаманд аст ва табиист, ки дар фарҳангҳои гуногун фарқ мекунад. Намояндагони фарҳангҳои гуногун роҳҳои гуногуни рамзкушоии паёмҳои қабулшударо доранд. Њамаи ин танњо дар раванди муошират ањамиятнок шуда, боиси нофањмї, душворї ва имконнопазирии муошират мегардад.[4.32]
Дар мархалаи хозираи тараккиёт дар сайёраи мо ҳудудҳои васеъ мавчуданд, ки аз ҷиҳати сохтори ва органикӣ дар як низоми чамъиятии дорои анъанахои мадании хос муттахид шудаанд. Масалан, мо метавонем фарҳанги Амрико, Амрикои Лотин, Африқо, Аврупо, Осиё ва ғайра истифода барем. Аксар вақт ин навъҳои фарҳанг аз рӯи қитъа фарқ мекунанд ва аз рӯи миқёсашон онҳоро макрофарҳангҳо меноманд. Дар байни макрофарҳангҳо фарқиятҳои глобалӣ мавҷуданд, ки дар муоширати онҳо бо ҳамдигар инъикос меёбанд.
Муоширати байнифарњангї дар сатњи макро дар шакли робитањои фарњангї амал мекунад - он љузъи муњими муоширати байни халќњо мебошад, ки дар натиља арзишњо, меъёрњо, донишњо ба вуљуд меоянд, нигоњ дошта мешаванд ва љамъ мешаванд ва фарњангњои гуногун ба њамдигар бой мешаванд.[2.56]
Якчанд намудҳои муоширати байнифарҳангӣ дар сатҳи микро вуҷуд доранд:
• муоширати байнимиллї – муоширати байни шахсоне, ки намояндагони халќњои (гурўњњои этникї) гуногун мебошанд. Ҷомеа аз гурӯҳҳои этникии андозаҳои гуногун иборат аст, ки мероси фарҳангии худро аз насл ба насл интиқол медиҳанд ва ба ин васила ҳувияти худро ҳифз мекунанд. Мавҷудияти муштарак дар дохили як ҷомеа боиси иртиботи мутақобилаи ин қавмҳо ва табодули дастовардҳои фарҳангӣ мегардад;
• муоширати зиддифарҳангӣ - байни намояндагони ¬фарҳанги модарӣ ва он унсурҳо ва гурӯҳҳое ба вуҷуд меояд, ки бо арзишҳо ва идеалҳои бартарии он мувофиқ нестанд. Хусусияти хоси ин сатҳи муошират ин рад кардани гурӯҳҳои зиддифарҳангӣ аз арзишҳои фарҳанги ҳукмрон ва тарғиби меъёрҳо ва қоидаҳои худ мебошад;
• алокаи байни синфхо ва гуруххои ичтимой ба фарки байни гуруххои ичтимой ва синфхои чамъияти муайян асос меёбад. Дар чаҳон ягон чамъияти аз ҷиҳати ичтимой якхела вучуд надорад. Ҳама тафовутҳои байни одамон дар натиҷаи пайдоиш, маълумот, касб, мақоми иҷтимоии онҳо ба вуҷуд омада, дар ақидаҳои ба ҳам зид, расму оин, анъана ва ғайра ифода карда мешаванд. Сарфи назар аз мансубияти одамони як фарҳанг, чунин фарқиятҳо онҳоро ба зерфарҳангҳо тақсим мекунанд ва дар муошират инъикос меёбанд;
• муоширати байни намояндагони гурӯҳҳои гуногуни демографӣ: динӣ (байни мазҳабҳо), ҷинс ва синну сол (байни мардон ва занон, байни наслҳои гуногун). Алокаи байни одамон дар ин маврид аз мансубияти онхо ба гурухи муайян ва хусусиятхои маданияти ин гурух муайян карда мешавад;
• алокаи сокинони шахру дехот дар асоси тафовути услуб ва суръати зиндаги, дарачаи умумии маълумот, намудхои гуногуни муносибатхои байнишахсӣ, «фалсафаи зиндагй» ба вучуд меояд, ки ба раванди муоширати байни ин гуруххои ахоли бевосита таъсир мерасонад;
• муоширати минтақавӣ - байни сокинони минтақаҳои (маҳалҳои) гуногун ба амал меояд, ки рафторашон дар як вазъият метавонад ба таври назаррас фарқ кунад (масалан, сокинони як вилоят дар муошират бо намояндагони вилояти дигар);
• муошират дар фарҳанги соҳибкорӣ – аз он бармеояд, ки ҳар як ташкилот (фирма) дорои як қатор расму русум ва қоидаҳои мушаххаси марбут ба фарҳанги корпоративӣ буда, ҳангоми тамоси намояндагони корхонаҳои гуногун нофаҳмӣ ба вуҷуд меояд.[2.27-29]
Тасвири лингвистии ҷаҳон воқеиятро тавассути тасвири фарҳангии ҷаҳон инъикос мекунад. Ин манзараи ҷаҳон бо фарҳанг робитаи зич дорад, дар робитаи пайваста бо он аст, ба олами воқеие, ки одамро иҳота кардааст. Роњ аз олами воќеї то мафњум ва ифодаи ин мафњум дар калима барои халќњои гуногун ҳархела аст. Ин ба шароити гуногуни иклими табий, инчунин мухити гуногуни ичтимой вобаста аст. Аз ин рў, њар як миллат таърихи худ, тасвири фарњангї ва забонии ба худ хоси љањон дорад. Манзараи фарҳангии ҷаҳон ҳамеша аз тасвири забонӣ бойтар аст.[5.102] Як порчаи воқеият, як мафҳум дорои шаклҳои гуногуни ифодаи забонӣ дар забонҳои гуногун - пурратар ё камтар мукаммал аст. Вақте ки мо забони хориҷӣ, вожаҳои ин забонро меомӯзем, мо бо порае аз тасвири ҷаҳони касе ошно мешавем ва кӯшиш мекунем, ки онро бо тасвири ҷаҳонии худамон, ки забони модарии мо додааст, пайваст кунем. Аммо аксар вақт ин имконнопазир аст. Охир, одам забони бегонаро азхуд карда, дар як вакт олами бегона, фарҳанги бегонаро азхуд мекунад, ки ин боиси як навъ рушди ё пасмонии шахсият мегардад. Ин яке аз душвориҳои асосии омӯзиши забони хориҷӣ мебошад.
Машҳуртарин воситаи муоширати шифоҳӣ, пеш аз ҳама, сухани инсон аст. Аммо нутқи инсон танҳо яке аз унсурҳои забон аст ва аз ин рӯ, фаъолияти он аз тамоми системаи забон ба маротиб камтар аст. Забон берун аз фарҳанг вуҷуд надорад. Ин яке аз муҳимтарин ҷузъҳои фарҳанг, шакли тафаккур, зуҳуроти фаъолияти мушаххаси зиндагии инсон аст, ки дар навбати худ мавҷудияти воқеии забон аст. Аз ин рӯ, забон ва фарҳанг аз ҳам ҷудонашавандаанд. Агар забон фарҳанг бошад, фарҳанг пеш аз ҳама забон аст.[1.14]
Муоширати шифоҳӣ, чун қоида, бо амалҳои ғайривербалӣ ҳамроҳ мешавад, ки барои фаҳмидан ва дарк кардани матни нутқ кӯмак мекунанд. Самаранокии ҳама гуна алоқаҳои иҷтимои на танҳо аз он муайян карда мешавад, ки калимаҳо ва дигар унсурҳои муоширати шифоҳӣ барои ҳамсӯҳбат то чӣ андоза равшананд, балки инчунин қобилияти дуруст шарҳ додани иттилооти визуалӣ муайян карда мешаванд. Олимон муайян карданд, ки мо бо ёрии забон на бештар аз 35% маълумотро ба ҳамсӯҳбатони худ интиқол медиҳем.[3.25] Дар баробари забон шумораи хеле зиёди усулҳои муошират мавҷуданд, ки онҳо ҳамчун воситаи муошират ва интиқоли иттилоот хизмат мекунанд ва олимон ин шаклҳои муоширатро бо мафҳуми «муоширати ғайривербалӣ» муттаҳид кардаанд. Имову ишора, шеваи чеҳра, мавқеъ, сару либос, ороиши мӯй, ашёҳои атрофи мо, амалҳои маъмулӣ барои мо - ҳамаи онҳо як навъи паёмро ифода мекунанд, ки паёмҳои ғайривербалӣ номида мешаванд, яъне бидуни истифодаи калимаҳо ба вуҷуд меоянд. 65%-и боқимондаи информатсияи дар раванди иртибот интиқолшаванда ба онҳо рост меояд.[2.81]
Ҳамин тариқ дар ҷаҳони муосир омехташавии халқҳо, забонҳо ва фарҳангҳо ба миқёси бесобиқа расида, масъалаи тарбияи таҳаммулпазирӣ нисбат ба фарҳангҳои бегона, бедор кардани таваҷҷӯҳ ва эҳтиром нисбат ба онҳо, рафъи эҳсоси хашмгини ё бадбинӣ, махсусан зарурат ба омӯхтан пайдо намудааст. Ва мо бояд ҳаматарафа кушиш намоем, ки аз ҷиҳатҳои саманоки муоширати байнфарҳанги истифода намоем.
Шарипов Алишер – омӯзгори калони
кафедраи фалсафа ва сиёсатшионосии
ДДЗТ ба номи С. Улуғзода

Адабиёт

1.Н.Н.Васильева «Межкультурное общение», материалы курса, М. Педагогический университет «Первое сентября», 2008.
2.Грушевицкая Т.Г., Попков В.Д., Садохин А.П. Основы межкультурной коммуникации. М., 2002.
3.Гудков Д. Б. Теория и практика межкультурной коммуникации. М.: Гнозис, 2003.
4. Леонтьев А. А. Психология общения. М., 1997.
5.Шамне H. Актуальные проблемы межкультурной коммуникации. Волгоград, 1999.
рейтинг: 
Оставить комментарий
  • Шарҳҳо
  • Имрӯз
  • Серхондатарин